linkipytania i odpowiedziarchiwumkontakt
  o fundacji      aktualno¶ci      partnerzy      sponsorzy      współpraca      tematy endokrynologiczne      dla lekarzy   

Tr±dzik

Tr±dzik zawsze ma podłoże hormonalne. Występuje przy nadczynno¶ci androgennej albo estrogennej. Dlatego pojawienie się tr±dziku wymaga diagnostyki hormonalnej. ¬ródłem nieprawidłowego wydzielania hormonalnego mog± być gruczoły płciowe: jajniki jadra; lub nadnercza, rzadziej guzy nowotworowe produkuj±ce estrogeny lub androgeny. Należy podkre¶lić, że leczenie tr±dziku wył±cznie w gabinetach kosmetycznych czy dermatologicznych jest niewystarczaj±ce - łagodzi objawy, ale nie leczy przyczyny i często wpływa na utrwalenie nieprawidłowej funkcji gruczołów wydzielania wewnętrznego, co może spowodować po latach inne niekorzystne powikłania jak np: niepłodno¶ć u dziewcz±t z zespołem PCO - niezdiagnozowanych i nieleczonych hormonalnie. Zalecane przez dermatologów leczenie antybiotykami, rzeczywi¶cie daje szybko estetyczn± poprawę tr±dzikowej skóry - gdyż likwiduje zakażenie bakteryjne, które w postaci ropnych krost zazwyczaj towarzyszy tr±dzikowi - ale nie leczy przyczyny. Natomiast długotrwałe podawanie antybiotyków oraz innych, silnych leków jak ostatnio stosowana izotretynoina - może prowadzić do uszkodzenia w±troby.

Dermatologicznie tr±dzik może mieć postać zaskórnikow± (zaczopowanie gruczołów łojowych z ich rozdęciem i charakterystyczn± czarna kropk± na szczycie) oraz grudkowo-krostkow± (wygórowane krostki na tle zaczerwienionej skóry) może tez wyst±pić postać mieszana, czasem doł±cza się stan zapalny (ropny). Po wyleczeniu tr±dziku na skórze mog± pozostać szpec±ce zgrubienia i blizny. Je¶li objawy tr±dziku pojawiaj± się u chłopców i dziewcz±t przed pokwitaniem i w czasie pierwszych miesięcy intensywnego dojrzewania - będzie to ¶wiadczyć o nadczynno¶ci androgennej (okres tzw adrenarche naturalny w tym okresie życia u dziewcz±t i chłopców). U dziewcz±t w tym okresie może występować także nadczynno¶ć estrogenna (cykle bezowulacyjne). W miarę dojrzewania i wykształcenia prawidłowej czynno¶ci hormonalnej jajników - znika nadczynno¶ć androgenna i estrogenna - tr±dzik ustępuje samoistnie. Je¶li u dziewcz±t utrzymuje i nasila się tr±dzik oraz zaburzenia miesi±czkowania (mimo upływu 2-3 lat od pierwszej miesi±czki) lub doł±czaj± się objawy hirsutyzmu –nadmiernego owłosienia w miejscach typowych dla mężczyzn (nad górna warg±, brodzie, na piersiach, czy też na klatce piersiowej) oraz pojawia się otyło¶ć–staje się to problemem utrudniaj±cym życie. Objawy te s± nieprzyjemne dla młodej dziewczyny, zmniejszaj± jej atrakcyjno¶ć fizyczna i wpływaj± na pojawienie się stresu psychicznego, czasem nawet poczucia mniejszej warto¶ci, gorsze wyniki w nauce. Gdy do w/w objawów doł±cza się wzmożona nerwowo¶ć i agresywny sposób reagowania - występuje konfliktowo¶ć w szkole i rodzinie. Dziewczęta wstydz±c się tych objawów staraj± się je usuwać metodami własnymi, które najczę¶ciej pogarszaj± sprawę - jak wyciskanie krost tr±dzikowych czy golenie nadmiernego owłosienia. W każdym takim przypadku należy udać się do lekarza endokrynologa - ginekologa, który przeprowadzi diagnostykę oraz wdroży przyczynowe leczenie hormonalne.
Należy zwrócić uwagę na wygl±d wykwitów tr±dzikowych, skóry otaczaj±cej, rozmieszczenie tr±dziku - w miejscach charakterystycznych dla jego estrogennego lub androgennego pochodzenia.

Tr±dzik androgenny

Występuje w postaci grudkowo zaskórnikowej bez zaczerwienienia skóry, ostatecznie najczę¶ciej na obwodowych czę¶ciach twarzy, czole, brodzie, szyi oraz plecach. Krosty często s± duże wygórowane zaczerwienione i bolesne.

Tr±dzik estrogenny

Występuje najczę¶ciej w postaci grudkowej na zaczerwienionej skórze twarzy - w czę¶ciach centralnych-wokół nosa i ust . Zaczerwienienie często przybiera postać motyla po obu stronach nosa. Ze względu na charakterystyczne zaczerwienienie okre¶lany jest jako tr±dzik różowaty.

Tr±dzik androgenny i estrogenny może wyst±pić w każdym wieku od pokwitania do przekwitania. Tr±dzik różowaty (estrogenny) często występuje u kobiet po 30-tym roku życia i jest wynikiem cykli hyperestrogennych. Ponieważ kobiety z nieprawidłowym nadmiernym wydzielaniem estrogenów mog± miesi±czkować regularnie, co 28-30 dni bez dolegliwo¶ci -często nie kojarz± zależno¶ci tr±dziku różowatego z zaburzeniami hormonalnymi i nie zgłaszaj± się na badania hormonalne lecz±c się wył±cznie diet± i ¶rodkami kosmetycznymi.
W każdym przypadku wyst±pienia tr±dziku należy zastosować specjalne dla danego rodzaju leczenie hormonalne, aby nie tylko zlikwidować szpec±ce wykwity skórne, ale również zlikwidować zagrożenie zdrowotne zwi±zane z nadczynno¶ci± estrogenna lub androgenn±.

Leczenie ¶rodkami kosmetycznymi - złuszczaj±cymi, wysuszaj±cymi i dezynfekuj±cymi - należy traktować jako leczenie wspomagaj±ce lub likwiduj±ce zmiany skórne po ust±pieniu tr±dziku. Leczenie antybiotykami można stosować krótko przy nasilonym stanie zapalnym i powinno być uzupełniane preparatami witaminowymi - witaminami z grupy B, jako, że najczę¶ciej zakażenie bakteryjne doł±cza się do tr±dziku przy awitaminozie B.

Leczenie tr±dziku estrogennego i androgennego jest całkowicie odmienne, dlatego ważna jest diagnostyka wstępna.
W leczeniu tr±dziku androgennego stosuje się preparaty o działaniu antandrogennym i często przy równolegle występuj±cym deficycie estrogenów uzupełnia się terapię estrogenami.
W leczeniu tr±dziku estrogennego podaje się preparaty antyestrogenne - głównie pochodne progesteronu. Nie wolno stosować leków zawieraj±cych estrogeny, jak np. szeroko stosowany preparat Diane, który jest wła¶ciwy w tr±dziku androgennym, a szkodliwy w estrogennym.

Uwaga!

Przed zastosowaniem preparatu Diane-35 (jak przed stosowaniem wszystkich innych tabletek antykoncepcyjnych) należy wykonać specjalny test (prolaktynowy), aby wykluczyć istniej±c± ewentualnie nadczynno¶ć prolaktynow± przysadki mózgowej, któr± jeszcze bardziej nasilaj± tabletki antykoncepcyjne a do takiej grupy należ± DIANE-35.

Tr±dzikowi androgennemu często towarzyszy przetłuszczanie się i wypadanie włosów oraz hirsutyzm (nadmierne owłosienie typu męskiego).

dr Ewa Wierzbowska,
specjalista endokrynolog-ginekolog

Zobacz także:

 Copyright © by Fundacja Profilaktyki Endokrynologicznej im. Jerzego Tetera Created by Agencja interaktywna e-mouse