linkipytania i odpowiedziarchiwumkontakt
  o fundacji      aktualno¶ci      partnerzy      sponsorzy      współpraca      tematy endokrynologiczne      dla lekarzy   

Droga do raka

Najbardziej oczywistymi dla kobiet symptomami zaburzeń hormonalnych s± nieregularno¶ci miesi±czkowania. Zdrowa kobieta powinna bowiem miesi±czkować regularnie i w całym okresie cyklu miesi±czkowego nie odczuwać żadnych dolegliwo¶ci, po prostu czuć się normalnie. Jeżeli menstruacja pojawia się co 2 tygodnie lub co 2-3 miesi±ce, wiadomo że cykl ten jest zaburzony i wówczas zazwyczaj kobiety zgłaszaj± się do lekarza. Trudniej natomiast jest im zauważyć nieprawidłowo¶ci przy regularnym miesi±czkowaniu. Jeżeli na 4-5 dni, tydzień czy nawet dwa tygodnie przed regularnie pojawiaj±c± się menstruacj± wyst±pi ból piersi, jest to objaw nieprawidłowego wydzielania hormonalnego. Fizjologicznie pobolewanie piersi pojawić się może najwcze¶niej 1-3 dni przed menstruacj±. Objawem nieprawidłowego cyklu może też być wyst±pienie tzw. zespołu napięcia miesi±czkowego czyli obrzmienia piersi, brzucha, depresje, bóle głowy, zwiększona drażliwo¶ć. Wszystkie te objawy s± skutkiem nadmiaru estrogenów w organizmie kobiety.

W pierwszej fazie prawidłowego cyklu wydzielaj± się hormony estrogenne, w drugiej fazie, po owulacji, powinien wydzielać się progesteron - hormon przeciwstawny estrogenom. Pęcherzyk Graffa, znajduj±cy się w jajniku kobiety i zawieraj±cy dojrzewaj±c± komórkę jajow±, wzrasta i dojrzewa w ci±gu pierwszych dwóch tygodni cyklu wydzielaj±c jednocze¶nie estrogeny. Wzrost poziomu estrogenów powoduje wzrost wszystkich nabłonków, m. in. błony ¶luzowej macicy. Jeżeli dochodzi do owulacji, pęcherzyk Graffa pęka, wydziela jajeczko, a sam zamienia się w ciałko żółte, które produkuje hormony przeciwstawny - progesteron. Progesteron blokuje dalszy wzrost błony ¶luzowej macicy i powoduje rozwój w niej gruczołów wydzielniczych produkuj±cych substancje potrzebne do zagnieżdżenia się zapłodnionego jaja. Działanie progesteronu powinno trwać następne dwa tygodnie, czyli do ok. 28-30 dnia cyklu. Poczym następuje spadek wszystkich hormonów powoduj±cych złuszczenie się błony ¶luzowej w postaci miesi±czki. Je¶li nie dochodzi do ci±ży oczywi¶cie. Tak wygl±da fizjologia. Inaczej mówi±c, to co uro¶nie pod wpływem estrogenów, przyhamuje progesteron, a następnie zostanie wydalone w czasie menstruacji.

Co się zatem dzieje, gdy nie ma progesteronu, nie ma owulacji, nie ma prawidłowego cyklu? Gdy nie ma czynnika, który mógłby ten nadmierny wzrost powstrzymać, błona ¶luzowa macicy wzrasta pod wpływem własnych estrogenów nie tylko przez dwa tygodnie ale znacznie dłużej. W konsekwencji wyst±pi nadmierny wzrost błony ¶luzowej macicy, czyli nadmierna proliferacja. Je¶li takie zaburzenia trwaj± miesi±cami czy latami, mog± stać się przyczyn± nieprawidłowych stanów przerostowych błony ¶luzowej macicy. Pocz±tkowo jest to przerost gruczołowy (hyperplasia glandularis) będ±cy stanem przednowotworowym, następnie przerost gruczołowy z cechami „rakowacenia” (hyperplasia glandularis adonomatoza) i wreszcie rak gruczołów błony ¶luzowej macicy (adenocarcinoma ondometrli). I to jest wła¶nie hormonozależny sposób powstawania raka błony ¶luzowej macicy.

Rak piersi powstaje podobnie, również wskutek nadmiernego działania estrogenów w nieprawidłowych cyklach miesi±czkowych, kiedy to wzrost tkanki gruczołowej piersi powodowany wydzielaniem się estrogenów nie zostaje zahamowany za pomoc± progesteronu. Najpierw pojawia się jedynie ból piersi pochodz±cy z gruczołów powiększonych pod wpływem nadmiernego działania estrogenów. Okre¶la się to jako mastalgię. Po pewnym czasie występuje mastopatia, czyli nieprawidłowy przerost tkanki gruczołowej w piersiach. Na podłożu nieleczonej mastopatii rozwijaj± się guzki piersi, najpierw łagodne, a następnie zło¶liwe raki. Dla wyja¶nienia często mylonych okre¶leń: rak sutka (okre¶lanie medyczne) jest to rak piersi, sutek to cała pier¶, a nie potocznie nazywana sutkiem.

Nie można precyzyjnie okre¶lić jak szybko od pierwszych objawów pojawiaj± się stany rakowe. Mog± wyst±pić po 2, 3 a czasem wręcz po dziesięciu latach nieprawidłowo¶ci cyklu hormonalnego. Pewne jest natomiast, że mastopatia jest podłożem występowania nowotworów i że powstaje w wyniku zmian na tle hormonalnym. Można j± natomiast zahamować podaj±c preparaty przeciwstawne estrogenom, czyli progesteron lub jego pochodne preparaty sprowadzaj±c cykl miesięczny kobiety do fizjologicznego układu. Na tym polega cała filozofia leczenia.

Leczenie jest bardzo proste wymaga jednak występnego skontrolowania stanu hormonalnego organizmu. To same objawy mog± bowiem być efektem różnych nieprawidłowo¶ci. Np. nieregularne krwawienie w połowie cyklu jest równie dobrze objawom przerostu błony ¶luzowej macicy, co jej niedorozwoju. W pierwszym przypadku występuje nadmiar estrogenów i trzeba je blokować, w drugim, niedobór i należy podnie¶ć ich poziom. Dlatego przed podaniem jakichkolwiek preparatów hormonalnych potrzebne s± wstępne badania ilustruj±ce „gospodarkę” hormonaln± organizmu. Błędne podanie estrogenów w momencie, gdy organizm sam produkuje ich za dużo może w prostej konsekwencji przyspieszyć powstawanie nowotworu. Jak podkre¶la dr Ewa Wierzbowska badania te musz± być przeprowadzane także przed podaniem kobiecie hormonalnych ¶rodków antykoncepcyjnych. Również leczenie hormonalne musi być prowadzone pod kontrol± i wymaga okresowych badań laboratoryjnych.

Ewa Kaszuba,
na podstawie rozmowy z dr Ew± Wierzbowsk±
Rzeczpospolita Nr 2 (3040), 3 stycznia 1992

Zobacz również:

 Copyright © by Fundacja Profilaktyki Endokrynologicznej im. Jerzego Tetera Created by Agencja interaktywna e-mouse