linkipytania i odpowiedziarchiwumkontakt
  o fundacji      aktualno¶ci      partnerzy      sponsorzy      współpraca      tematy endokrynologiczne      dla lekarzy   

Nadżerka – stan przedrakowy

W Polsce rak szyjki macicy, po raku piersi, jest jedynym z najczęstszych nowotworów występuj±cych u kobiet. Uważa się, że czynnikiem wywołuj±cym jest ludzki papilomavirus, a sprzyjaj±cym wirus opryszczki. Wiadomo też, że zdecydowanie czę¶ciej choruj± kobiety, u których występuj± stany zapalne w obrębie narz±du rodnego. Dokładne przyczyny nie s± jednak znane. Co roku stwierdza się ok. 3800 nowych zachorowań, większo¶ć w tak znacznym stopniu zaawansowania, że leczenie jest już bardzo trudne, kosztowne i mało skuteczne. Stanem poprzedzaj±cym pojawienie się zmian nowotworowych szyjki macicy jest nadżerka.

Nadżerka, czyli prawidłowej błony ¶luzowej szyjki macicy, prowadz±ca do rozwoju stanu zapalnego i owrzodzenia, to najczęstsza choroba tej czę¶ci narz±du płciowego kobiety – wyja¶nia dr Ewa Wierzbowska, prezes Fundacji Profilaktyki Endokrynologicznej im. Jerzego Tetera. – Poprzedzaj±ce j± stany zapalne powstaj± z powodu zakażeń bakteryjnych, wirusowych. Grzybiczych, pierwotniakowych (rzęsistek) lub mieszanych. Miejscem działania tych drobnoustrojów jest wnętrze pochwy, jama macicy lub przydatki. Zapalenie nieleczone lub leczone nieskutecznie przenosi się na szyjkę macicy, wpływaj±c niekorzystnie na jej nabłonek, szczególnie wokół uj¶cia szyjki oraz na tarczy szyjkowej, często w Ľle zro¶niętych pęknięciach poporodowych.

Co może być przyczyn± tego rodzaju zakażeń, a następnie powstawania nadżerki?

W młodszych kobiet powstawaniu nadżerki sprzyja duża aktywno¶ć seksualna. Ryzyko jest tym większe, im wcze¶niej rozpoczęto współżycie płciowe. Wzrasta również wówczas, gdy kobieta zmienia często partnerów lub przebyła wiele porodów z urazami szyjki macicy, nie leczy stanów zapalnych i nie przeprowadza regularnych kontrolnych badań u ginekologa. U kobiet starszych niedobór estrogenów powoduje, że błona ¶luzowa pochwy jest cieńsze, a tym samym podatniejsza na wszelkiego rodzaju mikrourazy. W miejscu jej uszkodzenia drobnoustroje namnażaj± się szybciej, wywołuj±c stan zapalny. Młode kobiety, u których występuje niedomoga estrogenowa, również maj± cieńsz± i delikatniejsz± błonę ¶luzow± pochwy i szyjki macicy, podatn± na otarcia i zakażenia, ryzyko powstania nadżerki jest u nich większe.

Czasami niewielkie nadżerki występuj± w I fazie cyklu, tuż po miesi±czce, przy niskim poziomie estrogenów, i znikaj± samoistnie w połowie cyklu miesi±czkowego, przy podwyższeniu poziomu estrogenów. Jest to sygnał, że kobieta ma zaburzenia hormonalne i powinna udać się do endokrynologa ginekologa, który po przeprowadzeniu odpowiednich badań zleci wła¶ciwe leczenie hormonalne.
Co się może stać, je¶li nie będziemy leczyć nadżerki?
Pocz±tkowo stan zapalny szyjki jest niewielki. Stopniowo wielko¶ć nadżerki i nieprawidłowe zmiany w komórkach powiększaj± się, komórki zaczynaj± przerastać w kierunku nowotworowym. Nadżerka jest stanem przednowotworowym, który może rozwin±ć się w raka obejmuj±cego szyjkę macicy, a następnie jej trzon i dalsze otoczenie.

Jakie objawy mog± ¶wiadczyć o tworzeniu się nadżerki i jak j± leczyć, by nie dopu¶cić do powstania nowotworu?

Objawy stanu zapalnego to bóle w obrębie pochwy, macicy i przydatków oraz swędzenie upławy, piek±ce, różnej barwy i konsystencji. Mog± też występować krwawienia kontaktowe po stosunku, plamienia. Acykliczne krwawienie miesi±czkowe lub po menopauzalnie mog± już być objawem raka narz±du rodnego lub tylko zaburzeń hormonalnych. Ale nadżerka może się pocz±tkowo rozwijać bez żadnych objawów. Stwierdzić j± można w trakcie kontrolnych wizyt u ginekologa lub okresowych badań cytologicznych, zwanych potocznie przez kobiety cytologi±. Próbki do badań cytologicznych pobiera się z tarczy szyjki macicy zewnętrznego jej uj¶cia.

W I grupie cytologicznej występuj± prawidłowe komórki nabłonka szyjki. Pacjentka nie wymaga żadnego leczenia.

W II grupie stwierdza się niewielkie zmiany zapalne. Wielu ginekologów uważa, że w tym stadium nadżerki nie wymagaj± leczenia, jedynie obserwacji. Je¶li jednak s± znacz±ce zmiany zapalne wewn±trzkomórkowe, należy je wyleczyć, ponieważ s± zapowiedzi± zmian komórek w kierunku nowotworowym.

III grupa to zmiany dysplastyczne w komórkach błony ¶luzowej szyjki macicy. Pojawiaj± się komórki nieprawidłowe - alarm ginekologiczny wymagaj±cy pobrania wycinków do badania histopalogicznego, które okre¶li zakres i rodzaj leczenia zabiegowego. Często niezbędne jest wyłyżeczkowanie jamy macicy i kanału szyjki.

IV grupa wskazuje na istnienie komórek raka i wymaga szybkiego leczenia operacyjnego. Którego rodzaj i zakres okre¶li lekarz ginekolog.

V grupa - rak inwazyjny, naciekaj±cy otoczenie, przechodz±cy na macicę, nieoperacyjny; kompleksowe leczenie onkologiczne. Rokowania złe.

Wielko¶ć stwierdzonej nadżerki nie musi i¶ć w parze z jej ocen± cytologiczn±. Zdarza się, że maleńka nadżerka jest dużo groĽniejsza niż rozległa, ale z niewielkimi zmianami komórek.

Leczenie w zależno¶ci od stwierdzonych zmian (grupy cytologicznej), może być zachowawcze lub operacyjne. Stosuje się tabletki lub globulki dopochwowe przeciwzapalne, smarowanie szyjki macicy (przyżeganie) płynami złuszczaj±cymi chory nabłonek. Zmienion± chorobowo tkankę można również usun±ć, oddzielaj±c j± od zdrowej za pomoc± lasera, działania pr±dem - elektrokoagulacja lub zamrożenie - krioterapia. Zabiegi operacyjne w zmianach o większej rozległo¶ci to konizacja lub amputacja szyjki macicy.

W jaki sposób można zapobiegać tworzeniu się nadżerki?

  • Każda kobieta powinna poddawać się badaniu cytologicznemu raz na 1-1,5 roku, również wówczas gdy poprzednie badania były bardzo dobre.
  • Pojawienie się objawów stanu zapalnego w obrębie narz±du rodnego wymaga natychmiastowej wizyty u ginekologa.
  • U¶wiadomienie kobiet i młodzieży, czym grozi zbyt wczesne rozpoczęcie współżycia płciowego, nieprzestrzeganie higieny, brak regularnych badań ginekologicznych oraz nieleczenie stanów zapalnych.
  • Przyjmuj±c antybiotyki, należy pamiętać o stosowaniu tabletek przeciwgrzybicznych dopochwowych.
  • Dbanie o prawidłow± higienę intymn± czę¶ci ciała. Irygację - płukanie wnętrza pochwy można wykonywać jedynie na zalecenie lekarza!
  • Leczenie zaburzeń hormonalnych u endokrynologa ginekologa, aby unikn±ć obniżonego poziomu estrogenów, sprzyjaj±cego zmianom zapalnym.

Wcze¶nie wykryta i prawidłowa leczona nadżerka jest całkowicie wyleczalna.

Danuta Kalińska
na podstawie rozmowy z dr Ewa Wierzbowsk±,
specjalist± endokrynologiem-ginekologiem

Moje Zdrowie Nr 4 (84) kwiecień 1999

 Copyright © by Fundacja Profilaktyki Endokrynologicznej im. Jerzego Tetera Created by Agencja interaktywna e-mouse