linkipytania i odpowiedziarchiwumkontakt
  o fundacji      aktualno¶ci      partnerzy      sponsorzy      współpraca      tematy endokrynologiczne      dla lekarzy   

Porady lekarza endokrynologa-ginekologa w ramach

PROGRAMU PROFILAKTYKI ENDOKRYNOLOGICZNEJ
można uzyskać wysyłaj±c e-mail pod adres pytania@fpe.pl
(odpowiedzi w ci±gu 7 dni)

lub

telefonicznie pod nr 843 18 18 lub 853 11 65 w każd± pierwsz± sobotę miesi±ca od godz. 10.00-18.00



Pytania i odpowiedzi na temat terapii hormonalnej po menopauzie:

1. Jakie objawy u kobiet po menopauzie zwi±zane s± z niedoborem estrogenów?

Uderzenia gor±ca, bezsenno¶ć, utrata energii, nerwowo¶ć, zawroty głowy, palpitacje, sucho¶ć pochwy, bóle kostne i stawowe.

2. Jakie problemy zdrowotne dotycz± kobiet w wieku po-menopauzalnym?

Osteoporoza i złamania ko¶ci, obniżenie sprawno¶ci umysłowej, choroba Alzheimera, utrata zębów, zwyrodnienie siatkówki, zaćma, ¶lepota, choroba wieńcowa i zawał serca, zakrzepy, udar mózgu, nowotwory piersi, płuc, jelita grubego, niedoczynno¶ć tarczycy, obniżenie odporno¶ci, zapalenie płuc.

3. Czy problemy te zwi±zane s± ze starzeniem się, czy z niedoborem hormonów?

W zależno¶ci od indywidualnych cech diety, wagi ciała, kondycji, czynników ryzyka itd. Problemy zwi±zane ze starzeniem się mog± nasilać się wskutek niedoborów hormonalnych np. niedoczynno¶ci tarczycy lub wypadnięcia czynno¶ci estrogennej jajników. I odwrotnie - niektóre problemy mog± nasilać się pod wpływem hormonów. Przykładem jest zwiększone ryzyko raka piersi i macicy po długotrwałej terapii estrogenami. Badania kliniczne i epidemiologiczne ustalaj± “względne ryzyko” poszczególnych schorzeń na podstawie porównań różnych grup osób np. z czynnikami ryzyka i bez.

4. Jakie jest ryzyko zachorowania na raka piersi po menopauzie?

Zachorowalno¶ć na raka piersi zwiększa się w miarę starzenia się organizmu, np. wynosi 1/93 w wieku 45 lat, a 1/11 w wieku 75 lat. Dlatego ważne s± regularne badania mammograficzne. Wczesne postacie raka piersi s± uleczalne w ponad 90% przypadków. Rak piersi jest przyczyn± 4% zgonów u kobiet (tyle samo, co zapalenie płuc). Inne nowotwory powoduj± 18% zgonów, a choroby serca 45%; ok. 30% zgonów następuje w wyniku innych chorób, złamań i wypadków.

5. Jakim problemom można zapobiegać przy pomocy leczenia hormonalnego?

Leczenie estrogenami po menopauzie łagodzi lub likwiduje większo¶ć nieprzyjemnych objawów niedoboru hormonów jajnikowych. Z wielu badań wynika też, że profilaktyczne podawanie estrogenów po menopauzie opóĽnia lub zmniejsza częstotliwo¶ć występowania niektórych poważnych problemów zdrowotnych jak np. osteoporoza, złamania ko¶ci, choroba wieńcowa, zwyrodnienie siatkówki, zaćma, choroba Alzheimera, utrata zębów, zwyrodnienie stawów i rak jelita grubego.

6. Jakie s± rodzaje leczenia hormonalnego u kobiet po menopauzie?

Po wyga¶nięciu czynno¶ci hormonalnej jajników spada poziom estrogenów, progesteronu i (w mniejszym stopniu) androgenów. Większo¶ć objawów “wypadowych” zwi±zana jest z brakiem estrogenów i terapi± estrogenami jest też najczę¶ciej stosowan± i skutecznie łagodzi objawy menopauzy. Kobietom po usunięciu macicy można podawać same estrogeny, kobietom z zachowan± macic± podaje się też pochodne progesteronu, aby zapobiegać przerostom ¶luzówki macicy, krwawieniom i potencjalnie nawet nowotworom macicy. Leczenie objawowe może być krótkotrwałe i prawdopodobnie nie ł±czy się z wymiernym ryzykiem. Jeżeli chodzi o zapobieganie osteoporozie, miażdżycy i innym chorobom zwyrodnieniowym - należy zdecydować się na wczesne i długotrwałe przyjmowanie hormonów i wówczas bierze się pod uwagę potencjalne korzy¶ci i ryzyko. Statystyczne wskaĽniki „względnego ryzyka” s± dostępne wskutek publikowanych badań naukowych, jednak u indywidualnych kobiet decyzja jest podyktowana indywidualnymi czynnikami i musi być dokładnie rozważona, najlepiej z lekarzem specjalizuj±cym się w leczeniu hormonalnym. Ważne jest, aby dobrać nie tylko rodzaj hormonu i jego dawkę, ale również sposób podawania (tabletki, naklejki, zastrzyki, paletki, krem), ponieważ od tego zależy metabolizm hormonów, ich działanie na różne organy, jak również powikłania.

7. Jakie mog± być powikłania lub niekorzystne działanie leczenia hormonalnego?

Estrogeny podawane doustnie s± metabolizowane w w±trobie i wymagaj± stosowania stosunkowo dużych dawek, co powoduje wzrost poziomu czynników krzepliwo¶ci krwi (działanie trombogenne). Może to być przyczyn± zwiększonego ryzyka zakrzepów i (w niewielkim stopniu) zawałów serca i udarów mózgu (szczególnie w starszym wieku). Estrogeny podawane bez progesteronu kobietom z zachowan± macic± zwiększaj± ryzyko raka macicy; podawane razem z syntetyczn± pochodn± progesteronu - nieznacznie zwiększaj± ryzyko raka piersi. (Ostatnio opublikowane badania potwierdziły, że jest to ryzyko rzędu jednego dodatkowego przypadku na 1000 kobiet leczonych przez pięć lat). Z wszystkich dotychczasowych badań wynika jednak, że końcowy bilans terapii hormonalnej po menopauzie jest zwykle korzystny - ł±czy się z popraw± jako¶ci życia i nie przyczynia się do zwiększonej umieralno¶ci.

8. Czy ostatnio opublikowane wyniki badań Women’s Health Initiative (WHI) daj± ostateczn± odpowiedĽ w tych kontrowersyjnych sprawach?

Badania takie jak Women’s Health Initiative (WHI) miały dać ostateczn± odpowiedĽ, co do warto¶ci stosowania terapii hormonalnej po menopauzie, ponieważ były zaplanowane długofalowo i objęły tysi±ce kobiet. Niestety, badania te przeprowadzono bez uwzględnienia wskazań do leczenia i wł±czono do nich uprzednio nieleczone starsze kobiety wiele lat po menopauzie, z których wiele miało juz miażdżyce. Nie sposób, więc wyci±gn±ć wniosków, co do wła¶ciwo¶ci profilaktycznych estrogenów podawanych od momentu menopauzy. (Badania do¶wiadczalne na małpach wykazały, że podawanie estrogenów zapobiega miażdżycy tylko wtedy, gdy rozpoczęte jest wcze¶nie; jeżeli miażdżyca ma czas żeby się utrwalić, estrogeny nic nie pomog±). Na domiar złego w trakcie badań WHI testowano tylko jeden preparat hormonalny, zawieraj±cy estrogeny pochodz±ce z ekstrakcji moczu końskiego, które mog± być niefizjologiczne dla kobiet; oraz jeden preparat progestagenny, (który jest rzadko używany w innych krajach z powodu działania pobudzaj±cego piersi). Były to preparaty doustne, a więc wymagaj±ce podawania większych dawek i zwiększaj±ce krzepliwo¶ć krwi. Jak już wspomniałam, bardziej fizjologiczne jest podawanie estrogenów przez skórę w postaci przylepców - stosuje się wtedy 10-krotnie niższe dawki naturalnego ludzkiego estradiolu. Badania kliniczne wskazuj±, że ten sposób podawania hormonów z ominięciem w±troby jest bardziej korzystny. Niestety ostatnie badania epidemiologiczne, tak szeroko komentowane w mediach, nie uwzględniły tej różnicy.

9. Jak kobieta może podj±ć decyzję czy stosować terapię hormonaln± po menopauzie?

Każda kobieta stoj±ca przed decyzj±, czy podj±ć terapię hormonalna po menopauzie, musi do tego podej¶ć indywidualnie na podstawie nasilenia objawów, którym chce ulżyć, wagi ciała, czynników ryzyka, badania ko¶ci, chęci zachowania jak najlepszej jako¶ci życia, dostępnych informacji, stanu zdrowia itd. Leczenie takie powinien prowadzić do¶wiadczony lekarz. Ważne s± okresowe badania mammograficzne, badania ci¶nienia krwi, cholesterolu, gęsto¶ci ko¶ci. Kobiety żyj± obecnie ¶rednio 30 lat po menopauzie (w dużej czę¶ci dzięki postępom medycyny) i strategie na optymaln± jako¶ć życia trzeba sobie sformułować wkrótce po menopauzie, nie czekaj±c na pojawienie się chorób starszego wieku. Decyzję tę powinny uwzględniać nie tylko zagadnienie przyjmowania hormonów, lecz także diety, aktywno¶ci fizycznej i umysłowej, badań okresowych, szczepień (nap. przeciwgrypowych), przyjmowania wapnia, witamin - a w razie potrzeby innych leków np. na nadci¶nienie czy obniżenie cholesterolu. Rzecz jasna, że nie wszystkim chorobom da się zapobiec, lecz cel powinien być jasny: żyć długo w jak najlepszym zdrowiu i samopoczuciu!.

10. Jakie jest najlepsze postępowanie po przebytym raku piersi?

Po przebytym leczeniu raka piersi, w większo¶ci przypadków lekarze onkolodzy zalecaj± zażywanie przez pięć lat tamoxifenu - preparatu blokuj±cego receptory estrogenów, który statystycznie obniża prawdopodobieństwo nawrotów. Po zakończeniu takiej terapii, obowi±zuj± takie same zasady jak i inne kobiety po menopauzie. Mimo, że nowotwory piersi maj± zwi±zek z estrogenami, nie ma dowodów na to, że po menopauzalne przyjmowanie małych dawek estrogenów według normalnych wskazań, prowadziłoby do zwiększenia ryzyka nawrotów czy zwiększonej ¶miertelno¶ci.

Prof. dr med. Ewa Radwańska

 Copyright © by Fundacja Profilaktyki Endokrynologicznej im. Jerzego Tetera Created by Agencja interaktywna e-mouse